Osmanlı (Direkli) Camisi Kazısı

HKFK-04-S1

Salihiye bahçelerinin kuzeyinde, meskûn mahal arasında yer alan bazı yapı kalıntılarında kazı çalışmaları yürütülmüştür. 18.00 x 17.00 m’lik alanda, yakın döneme ait mezarlarla, tam plan vermeyen farklı dönemlere ait üst üste üç değişik mimari kalıntı açığa çıkarılmıştır.

Avlunun kuzeyinde, en üstteki yapının altında kalan ve doğu – batı doğrultuda uzanan tonozlu bir mekân bulunmaktadır. Kazı alanındaki moloz kaldırma çalışmaları sırasında, ikinci katmandan itibaren yoğun mezar yapılarıyla karşılaşılmıştır.

En üstte, geç döneme ait bir Osmanlı camisinin son cemaat mahalli ile altında tonozlu yapılar ortaya çıkarılmıştır . In situ vaziyette iki sütün altlığı ve zemin döşemesinin oturduğu temel kalıntıları, son cemaat yerinin üç kemer açıklıklı; caminin de enine planlı olduğunu ortaya koymuştur . Caminin ana mekânı yakın zamanda açılan yol ile karşı bahçenin arazisi içinde kalmış ve yok edilmiştir. Yıkılmış ve dağınık vaziyette tespit edilen mimari malzemenin nitelikli bir işçiliğe sahip olduğu; yapının zarif mimarisi yanında kapı – pencere gibi elemanlarının dönemin süsleme örnekleri ile bezendiğini göstermektedir.

Son cemaat yerinin açıldığı küçük avlunun ortasında, batıya doğru uzanan toprak künklerden su borusu bulunmuştur. Ancak üzerine açılan mezarlar nedeniyle tahribat gören künklerin nereye ulaştığı tespit edilememiştir. Avlunun batısındaki duvar kalıntısı önünde bir de kuyu açığa çıkarılmıştır.

Çevresi konutlarla çevrili bu alanda, yapı evreleri tespit edildikten sonra belgeleme çalışmaları yapılarak kazılara son verilmiştir. Alanın etrafı harçsız kuru taş duvarla örülerek korumaya alınmıştır.

“Salihiye 1” kazı alanındaki çalışmalar sırasında, yoğun sırlı seramik parçaları ile, dönemleri belirlenemeyecek ölçüde korozyona uğramış sikkeler ve kitabe parçaları ele geçirilmiştir.

Hasankeyf mimarisinde sütun kullanılan tek yapı olması açısından önemlidir.