Büyük Saray Kazıları

HKFK-05-Y-II

Büyük Saray
Büyük Saray

Hasankeyf’te yönetim ve kültürlerin oluşumunda önemli rol üstlendiği kuşkusuzdur. Savunmaya elverişli topografik konumu ve tüm manzaraya hâkim görkemli yapısıyla uzaklardan dikkati çeken bir görünüme sahiptir. Mimari özellikleri göz önünde tutularak Roma döneminde garnizon amacıyla yapıldığı; Artuklu ve Eyyûbî dönemlerinde yeniden düzenlenerek saraya dönüştürüldüğü sanılmaktadır. Ancak uzun yıllar önce yangın ve depremler sonucu terk edilmesiyle atık malzeme deposu haline gelerek toprak ve moloz yığınlarıyla doldurulmuştur .

Yalnızca yönetim değil, iç kale savunmasını üstlenen muhafız birliklerinin de barındığı bir askeri garnizon niteliğinde tasarlanan komplekste, birbiriyle bağlantılı büyük koridor ve salonlar, farklı büyüklükte odalar ve bağımsız üniteler yer almaktadır . Blok kesme taşlarla örülen sur nitelikli beden duvarları, kuleler ve iç mekânların çoğu yuvarlak kemerli bölgü duvarlarına karşılık, örtü sistemlerinde tuğla malzeme kullanılmıştır. Güneydeki en yüksek kısımlardan kuzeye doğru kademeler halinde kot düşürülerek oluşturulan kemer ve duvarlarda yer yer yıkılma ve çatlamalar görülmüştür. Ayrıca yapının büyük bölümünde iki ayrı yangın tabakası tespit edilmiştir. Mekânların zeminleri düz olmayıp kaya kitlelerinin teraslanmasıyla oluşturulmuştur .

Yapının kuzey cephesindeki kapı ve kuleler büyük oranda deforme olmuş, taşlarında erime ve yıkılmalar meydana gelmiştir .

Yapının iç kısmı, hemen tüm mekânların üst örtüleri çökmüş ve örtü seviyesine kadar moloz yığınlarıyla dolmuş vaziyette tespit edilmiştir. Büyük programlı, kompleks bir yapı olarak tasarlanan sarayın tüm birimlerini belirli bir kot seviyesine kadar açmak amacıyla 2005 yılında kazı çalışmalarına başlanmıştır.

Büyük Saray Kazıları iki bölüm halinde planlanmıştır. İlk bölümde yapının dış duvarları önünde biriken ve her üç cephede yer yer 2.00 m’nin üzerine çıkan moloz ve toprak yığınlarının kaldırılması ile yapının ortaya çıkarılması; ikinci bölümde ise yapının iç mekânlarındaki kazı çalışmaları şeklinde ele alınmıştır.

2010 Yılı Kazı Programı çerçevesinde destekleme ve güçlendirme çalışmaları yapılmıştır. Buradaki kazı çalışmalarının güvenli bir şekilde sürdürülebilmesi ve yapının sağlam olarak ayakta tutulabilmesi için yapılacak müdahalelerle ilgili destekleme ve güçlendirme projesi uzman bir ekip tarafından hazırlanmıştır. Bu işlem doğrultusunda, 22- 24 Temmuz 2009 tarihleri arasında incelemeler yapılmıştır. Kazı yapılması öngörülen kısımlardaki duvarlar ve açıklıkların durumları saptanmıştır. Bu çalışmada yapılan gözlemler ve kazı sırasında güvenli ortamı sağlamaya yönelik olarak yapılması gerekli görülen kısmi sağlamlaştırma, güçlendirme ve destekleme çalışmalarının bir bölümü 2010 yılı çalışmalarında gerçekleştirilmiştir .